Welvaartsaandoeningen en vata dosha: wat je kunt doen met ayurveda en yoga!

De welvaart heeft ons veel goeds gebracht, maar ook allerlei welvaartsaandoeningen: stress, minder gezond eten, straling en vervuiling. Yoga en ayurveda kunnen helpen verstandiger met onze gezondheid en welzijn om te gaan. Want wie wil dat nu niet? Een paar praktische inzichten en tips voor iedereen. Deel 1 over vata dosha en een paar tips en richtlijnen vanuit ayurveda en yoga.

De hele serie:

Stress als moderne ziekte door steeds meer beweging

Vata dosha representeert volgens Ayurveda de biologische manager van beweging en transport binnen onze fysiologie. Vata dosha steunt bij het uitvoeren van die functie op de oerelementen ruimte en lucht. Beide zijn noodzakelijk voor het openhouden van transportkanalen en de beweging daarin.

Vata dosha leunt bovendien op de ritmes en bewegingen in de natuur of atmosfeer ‘buiten’ ons. Vata dosha is daardoor sterk verbonden met de begrippen tijd, cyclus en seizoen.

data dosha regelt transport en timing
Vata dosha werkt met lucht en ruimte

Dagelijkse routine is belangrijk

Dagelijkse routine is cruciaal in het voorkomen van aandoeningen. Heel concreet leidt dit tot een aantal richtlijnen waar iedereen – ook en misschien wel juist in een modern leven – wat aan kan hebben.

Zeker als het gaat om het beter reguleren en aansturen van onze eigen biologische systemen en onze fysiologische processen. Juist om stress te verminderen!

Een goede timing is essentieel

Timing speelt daarbij een belangrijke rol. De eerste richtlijn die hier van belang is: sta tijdig op en neem tijd voor een bezoek aan de WC. In de vroege ochtend is vata dosha meer actief (de natuur komt dan ook in beweging) en ondersteunt de voor het lichaam noodzakelijke uitscheidingsprocessen, waaronder – heel belangrijk – de stoelgang.

Welvaartsaandoeningen zijn vaak het gevolg van de ophoping van ‘slijk’ in het lichaam. Dat ‘slijk’ (ofwel ‘ama’) gaat door onvoldoende ondersteuning in uitscheidingsprocessen het lichaam langzaam meer en meer belasten. In traditionele culturen mochten kinderen vaak niet naar school als ze niet eerst de grote boodschap hadden gedaan.

Een goede stoelgang voor een heldere geest

Tegenwoordig rennen veel mensen zonder die actie de deur uit – naar hun werk of naar school. Ze veronachtzamen deze noodzakelijke ‘behoefte’ zodanig dat ze vaak niet eens meer dagelijks naar de WC gaan voor de grote boodschap, maar bijvoorbeeld maar eens in de twee, drie of zelfs meer dagen.

In de Verenigde Staten is een groot gedeelte van de schappen van OTC (over the counter) zelfmedicatieremedies ingesteld op het verkopen van laxeermiddelen. Dit is een van de belangrijke oorzaken van welvaartsaandoeningen.

De rol van Apana Vata bij welvaartsaandoeningen

Natuurlijke middelen om naar de WC te gaan

Mensen ‘terugcoachen’ naar een dagelijkse stoelgang en dan ook nog eens het liefst in de ochtend – voor er ontbeten wordt – en zonder onnatuurlijke hulpmiddelen, is remedie nummer één om welvaartsaandoeningen te helpen voorkomen.

Of het is in te zetten als remedie wanneer die aandoeningen al zichtbaar zijn. Natuurlijke middelen mogen en kunnen wel ingezet worden. Op tijd opstaan en gewoon op de WC gaan zitten (en daar even de tijd voor nemen) is de meest voor de hand liggende daarvan.

Overige hulpmiddelen

Wil je de natuur verder een handje helpen, dan kun je daar bovendien voeding of mild plantaardige remedies voor inzetten. Wat betreft voeding zijn er diverse opties: van een glas melk met wat ghee erin voor het slapengaan (werkt mild laxerend), tot een meer uitgewogen dieetplan wat betreft het vermijden van ‘verstoppende’ voedingssubstanties.

Plantaardige remedies

Triphala kun je effectief inzetten tegen welvaartsaandoeningen
Triphala kun je effectief inzetten tegen welvaartsaandoeningen

Ayurveda geeft ook qua plantaardige remedies nuttige en vooral ook makkelijk toegankelijke mogelijkheden: van psylliumzaden opgelost in lauw water tot meer ‘traditioneel’ ayurvedische remedies zoals trifalapoeder (mengsel van drie kruiden/vruchten) in te nemen met warm water, of aloe verasap.

Bovendien zijn er ayurvedische kruidenremedies – kant en klaar – op de markt, die de stoelgang goed kunnen ondersteunen, en die afgestemd kunnen worden op het soort constipatie waar iemand aan lijdt.

Op een rijtje

  • Je kunt triphala als kruidenthee innemen, wekzaam tegen welvaartsaandoeningen
    Je kunt triphala als kruidenthee innemen

    een glas melk met wat ghee erin voor het slapengaan (werkt mild laxerend)

  • een meer uitgewogen dieetplan wat betreft het vermijden van ‘verstoppende’ voedingssubstanties
  • psylliumzaden opgelost in lauw water
  • ‘traditioneel’ ayurvedische remedies zoals trifala poeder (mengsel van drie kruiden/vruchten) in te nemen met warm water
  • aloe verasap
  • ghee en honing

Dikke darm – hoofdkantoor van vata dosha

Ayurveda kijkt bij hulpmiddelen om naar de WC te gaan ook altijd naar welke combinatie het best past bij de fysiologie van de persoon waar het om gaat: de constitutie van die persoon speelt dan vaak een belangrijke rol. Maar ongeacht die constitutie blijft de hoofdzaak: zorg dat je ’s ochtends je dikke darm leegt – iedere dag en zo volledig mogelijk – en op een natuurlijk ondersteunde manier. Niet voor niets is het ‘hoofdkantoor’ van de biologische manager die vata dosha wordt genoemd, ook diezelfde dikke darm. Daar begint volgens ayurveda de zorg voor preventie en behandeling van wat we nu vaak welvaartsaandoeningen noemen.

Yoga voor de dikke darm

  • geef veel aandacht aan het bekkengebied in yoga houdingen
  • let bij zittende houdingen vooral op spanning en ontspanning van het perineum-gebied en de kringspier van de anus
  • doe pranayamaoefeningen voor apana vayu (een van de 5 subdoshas van vata)
  • maak jezelf bekend met vata-balancerende ayuryoga

Overige tips

De hele serie: