Retraite: reis terug naar jezelf via yoga en meditatie

Retraite betekent letterlijk ‘je terugtrekken’. Een retraite is bedoeld om tijd voor jezelf te nemen, naar jezelf terug te keren, tijd om te bezinnen en te ontspannen.  Hans Kloosterman is gespecialiseerd in het begeleiden van retraites in binnen- en buitenland: ‘In onze gehaaste westerse maatschappij zijn mensen niet meer gewend om fysiek en emotioneel contact te maken met wat er bij hen leeft.’

Wat is het belang van retraites?
Hans Kloosterman: Het mooie van een goede retraite is dat je nergens voor hoeft te zorgen, dat je helemaal aan jezelf toekomt. In het Tibetaans Klooster in Huy bijvoorbeeld  zijn er vrijwilligers die je helemaal ‘ontzorgen’. Er wordt lekker vegetarisch voor je gekookt, je slaapt in een stille omgeving en er is een mooi dagprogramma zodat jij helemaal aan je geestelijke verdieping toekomt. Er wordt bijvoorbeeld aan yoga gedaan, want yoga ondersteunt de meditatie. Yoga verstilt het lichaam zodat je daarna de geest kunt verstillen en je met inzichtvragen kunt beginnen.

Yin yoga is erg geschikt voor de bewustwording

Hoe werkt dat proces?
HK: Door oefeningen te doen tijdens een retraite ga je opmerken hoe het met je lichaam is gesteld. Je komt onrust tegen, twijfel, weerstand, waarvan je niet wist dat het er was. Bepaalde houdingen vind je prettig, andere minder prettig, dus je komt van alles tegen, zowel lichamelijk als emotioneel. Naast de fysieke opmerkzaamheid ontwikkelt zich ook een emotionele opmerkzaamheid, je wordt triest of blij. Yin yoga is daarvoor heel geschikt. Heb je positieve of negatieve gedachtes bij een houding, levert het energie op of juist niet? Je gaat opmerken wat het met je doet op verschillende niveaus. Ook op het mentale niveau. Komen er meer gedachten of treedt er verstilling op? En dan zonder oordeel. Merk het op, alles is goed. Yin Yoga is erg geschikt voor de bewustwording omdat je een aantal minuten in eenzelfde houding zit, dus dan kom je ook van alles tegen.

yoga retraiteWat kan je verder verwachten?
Een retraite is een reis terug naar jezelf. Tijdens een retraite doen we verschillende meditaties. Er zijn drie manieren in het boeddhisme om te verstillen. Op de ademhaling is een manier, een andere manier is op een object buiten je geplaatst, zoals een kaarsje of een boeddhabeeld. En de derde variant is op een object binnen je geplaatst, dat zijn geleide meditaties. Deze meditaties zijn allemaal bedoeld om de aandacht te richten, om de geest vast te houden. Zo kan je het concentratievermogen en de focus vergroten. Maar je leert ook opmerken wat er gebeurt en dan kan je dus jezelf bevragen. Wat voel ik nu? Wat gebeurt er? Je stelt dan inzichtvragen waardoor je zelfkennis wordt vergroot.

Welke verschillende retraites zijn er?
Toen ik begon gaf ik alleen ontspanning- en inzicht retraites omdat dit de essentie is. Inmiddels verzorg ik twintig retraites per jaar en werk ik thematisch. Tijdens de buitenlandretraites in Griekenland, Portugal en Turkije werk ik heel erg met de natuur, met de elementen waaraan ik de yoga en meditatievormen verbind. Daar zijn we ook veel buiten. Tijdens de Nederlandse en Belgische retraites richt ik me steeds meer op de problematiek van burnout en op stressreductie en preventie. Sommige mensen zitten in een burnout of komen er net uit en anderen willen dit voorkomen. Ik leer dan technieken zodat mensen dichtbij zichzelf leren blijven, zodat ze kunnen signaleren. Dat ze kunnen opmerken en voelen wanneer er iets aan de hand is.

Je leert eerst voelen met de buik, dan denken met het hoofd of het heilzaam is voor jezelf en de ander.

Hoe pak je dat aan?
In onze gehaaste westerse maatschappij zijn mensen niet meer gewend om fysiek en emotioneel contact te maken met wat er bij hen leeft. Mensen leven tegenwoordig heel mentaal. Ze zitten in hun gedachten en je kunt pas een gebalanceerd leven leiden als je het fysieke deel, de emoties en het mentale deel met elkaar verbindt. Op die manier kan je goede beslissingen maken. Als monnik leer je nooit een primaire reactie te geven maar als het ware eerst tot tien te tellen. Dat leer ik mijn retraitedeelnemers ook. Je leert om bij iedere gecompliceerde situatie die zich voordoet langs drie stappen te gaan. Eerst voelen met de buik, dan denken met het hoofd of het heilzaam is voor jezelf en de ander. Dan pas spreken met een wijze zachte stem, handelen en schrijven vanuit het hart. De actie komt dus vanuit het hart, daar zit de verbinding, ook met de ander. De drie stappen zijn dus voelen, denken, doen.

retraite kringHoe zijn de buitenland locaties uitgezocht?
De omgevingsfactoren zijn enorm belangrijk, zodat de mensen goed naar binnen kunnen keren. In Portugal zitten we in Sintra. Sintra heeft een microklimaat en daar is het tien graden koeler dan in de rest van Portugal. Het is daar heel erg groen en het ligt bij prachtige bossen en ongerepte stranden waar nauwelijks iemand komt. We zitten in een oud klooster en dat is heel goed betaalbaar.

In Griekenland zitten we op Kreta, helemaal in de stilte maar wel met windkracht 7 langs het water. De energie is daar heel zuiver vanwege de wind en het water. Bij retraites in het buitenland is het ook altijd mogelijk om toeristische uitstapjes te maken, daar is voldoende tijd voor gereserveerd in het programma. Verbinding met de buitenwereld maken is tenslotte ook belangrijk, dat is ook ontspannend.

Jij bent echt gespecialiseerd in retraites?
Ja, ik doe het al lang en ik ben een van de eersten in Nederland die zoveel retraites per jaar verzorgd, het zijn er twintig inmiddels. Ik leid de retraites zelf, natuurlijk met een staf. Zo is er soms een masseuse of een extra yogadocent of mindfulnesstrainer aanwezig.
Mijn retraites gaan heel snel de diepte in. Dat komt door mijn lange ervaring, mijn eigen verdieping en ook door de uitstekende locaties. Mensen komen echt in contact met zichzelf. Ik vind het belangrijk dat de deelnemers het bewustwordingsproces goed doormaken, van opmerken, accepteren, zelfcompassie, vergeving, reflectie, daarvan leren en dan van leren naar actie gaan. Want dat is de cirkel naar geluk.

yoga-tempelHans Kloosterman was monnik en zakenman, en werkt nu als meditatie- en yogaleraar. Sinds 2012 is Kloosterman gespecialiseerd in het begeleiden van retraites.

Corine Lepoutre is mindfulnesstrainer bij de Mindful Academy en freelance journalist, waaronder hoofdredacteur van Tijdschrift voor Yoga. Haar mediacarrière begon bij de landelijke radio en regionale tv en liep via de reisjournalistiek en videoproducties naar webjournalistiek. De focus ligt nu op mindfulness, yoga en spiritualiteit. Corine wil zoveel mogelijk mensen laten kennismaken met de positieve effecten van het beoefenen van aandachttraining en yoga. Bij Yogisan richt ze zich op mindfulness, interviews met yogi’s, reportages en videoproducties.