Faalangst: welke oplossingen heeft ayurveda?

Slecht slapen, piekeren, faalangst: steeds meer jongeren ervaren deze en andere ‘vage’ klachten, zo meldt de NOS. En niet voor een dagje, maar vaak twee maanden lang of langer, soms zelfs jaren. Heb jij er ook last van? Ayurveda kan je helpen.

Faalangst, stress, angst en depressie: we kennen deze gevoelens allemaal in meer of mindere mate. Ayurveda heeft geen kant en klare antwoorden om deze gevoelens uit het leven te kunnen ‘schrappen’, maar biedt wel perspectieven om deze gevoelens beter te kunnen begrijpen. Een beetje basiskennis van ayurveda (en de rol van therapeutische yoga daarin) kan je helpen om op een andere manier om te gaan met deze gevoelens.

Kan ayurveda helpen bij faalangst?

Ayurveda lijkt een wat zweverige stroming uit India, leuk voor wellness en zo. Een misverstand! Ayurveda is een oude en gedegen wetenschap over het leven. Grote woorden, maar wat betekent dat? En wat heb jij daaraan? Bijvoorbeeld als je jong bent en je niet zo fit en wendbaar voelt als je op grond van je leeftijd zou verwachten? Of als je tegen gevoelens als faalangst, zorgen en piekeren aanloopt?

De wetenschap van ayurveda gaat over hoe leven functioneert: biologie, maar dan net iets verder en dieper gaand. Biologie houdt zich bezig met de wetten van de natuur en hoe alles werkt in de natuur. Dat doet ayurveda ook, maar daarbij betrekt zij ook hoe onze denkwereld werkt en daarop invloed heeft. Denk aan de moderne body-mind-kretologie van de laatste tijd.

En ayurveda kijkt ook naar de ziel of het bewustzijn; het is geen religie of zo, maar hoe werkt ‘bewustzijn’ als veld – als basis van hoe het universum tot stand is gekomen en hoe het universum in elkaar zit. En ayurveda doet dit niet om er maar wat op los te filosoferen, maar juist om te kijken hoe inzichten daarin ons kunnen helpen om gelukkiger en gezonder te zijn. En zonder faalangst.

Hoe kunnen we ons goed voelen?

Soms wordt ayurveda geassocieerd met wellness. Die associatie is nog zo gek niet; ayurveda gaat over hoe mensen zich gelukkig en ‘wel’ kunnen voelen. ‘Wel-zijn’ lijkt vanzelfsprekend… totdat je het niet meer zo ervaart. Juist de jeugd van iemand zou ‘onbezorgd’ moeten kunnen zijn, en je verwacht dat je je fit, energiek, en vol levenslust voelt!

Maar voor veel jongeren lijkt dat steeds minder het geval te zijn. Wat is er mis (gegaan) met het welzijn van jonge mensen? Hoe komt het dat jonge mensen vaak faalangst hebben, of zich (te) veel zorgen maken? Als het over gezond en gelukkig leven gaat kijkt ayurveda altijd naar:

  • Leefstijl
  • Voeding
  • Body-mindconnecties
  • Jouw unieke plaats in het bestaan

De drie dosha’s (vata, pitta en kapha) zijn de biologische managers van ons totale body-mindsysteem. Daarom geeft ayurveda veel aandacht aan die drie dosha’s. Logisch en beredeneerd. Met als doel dat we ons beter, gezonder én happier voelen.

1. Leefstijl

Leven we in harmonie met de natuur? Dit wil niet zeggen dat je in een hutje in het bos hoeft te zitten. Maar ons universum kent zijn eigen cycli van tijd en seizoenen, zelfs een dag heeft haar eigen dagritme. Ons eigen lichaam (en onze geest) functioneert gewoonweg beter en ‘smoother’ als we een beetje op die flow van de universele seizoenen en tijdscycli meebewegen. Soms te simpel om waar te zijn. Ook in Nederland zeiden ze vroeger over slapen gaan: tijd voor 10 uur ’s avonds geldt dubbel.

Volgens ayurveda is de avond tot 10 uur een kapha-tijdscyclus en kapha heeft de kwaliteiten zwaar en voedend. Dat helpt ten eerste bij goed in slaap houden en ten tweede bij een voedend karakter of toon aan de slaap geven. Resultaat: je wordt fitter wakker! Doe je dit vaker: je lichaam en geest blijven sterker. Misschien een beetje saai als je van uitgaan houdt, maar voor alles is een goede middenweg te vinden. Uitgaan is niet leuk meer als je je niet lekker meer voelt!

Dagelijkse routine

Ayurveda biedt talrijke eenvoudige tips om je leefstijl hier en daar wat aan te passen: het kan enorm schelen in hoe je je voelt. ’s Ochtends op tijd opstaan en zorgen dat je – voordat je je hele dagschema gaat afwerken – eerst rustig naar de WC gaat, voor de grote boodschap: alleen dat al kan je hoofd leger maken (jazeker, dikke darm leeg – hoofd ook leger!). Denk maar eens aan honden die net gepoept hebben: hoppa, meteen gaan ze vol van blijdschap en levenslust rondjes rennen.

Natuurlijk, in veel gevallen is het niet zo makkelijk. Ook veel jonge mensen lijden aan chronische constipatie. Herken je dat? Zoek een ayurvedapractitioner op en vraag om tips om je stoelgang te verbeteren. Ook de moderne medische wetenschap bevestigt: goed management van de darmen leidt tot beter functioneren van hoofd en hersenen.

2. Voeding

faalangst uit zich vaak weer in fysieke klachten, zoals buikpijn
Smaken en emoties: zo dicht bij elkaar!

Laten we even bij de darmen blijven, maar nu op het gebied van voeding. Er is geen tijd in de geschiedenis van de mensheid geweest, waarin we zo chaotisch en laagwaardig met eten en voeding zijn omgegaan. Daar is van alles over te zeggen – dieet hier, dieet daar – maar alles komt op hetzelfde neer: we hebben vaak moeite om ons eten nog goed te verteren. Allerlei (soms voor de dokter ‘vage’) buikklachten zijn het gevolg.

Maar ook veel andere vage klachten zijn volgens ayurveda direct verbonden met ‘gerommel’ in de buik: constipatie, winderigheid, brandend maagzuur, overgeven, eetstoornissen – ze komen inmiddels ook bij jonge mensen vaak voor.

We worden gebombardeerd met informatie over wélke voeding nu wel of niet goed voor ons zou zijn, en vaak zijn jonge mensen een targetgroep van de marketingindustrie. Ayurveda zegt: niet alleen het soort voeding is van belang, maar ook of JIJ het kan verteren. Net als hierboven, geldt hier: als jij niet goed kan verteren in je buik, verteert je hoofd (en je hart) ook vaak niet meer goed wat er aan indrukken en gevoelens je systeem binnenkomt.

Eenvoudige oplossingen

Ayurveda heeft hiervoor eenvoudige oplossingen. En daar hoef je helemaal niet Indiaas voor te gaan eten, of een of ander moeilijk dieet te gaan volgen. Let gewoon eerst eens op of er voldoende ruimte tussen je maaltijden zit, zodat er geen rommel blijft hangen.

Rommel in de buik, rommel in het hoofd! Zoals hierboven al vermeld: moderne wetenschap over ons microbioom (hele darminhoud, inclusief alle beestjes) bepaalt mede hoe we ons voelen. Problemen met de spijsvertering kunnen leiden tot depressie, lusteloosheid, hoofdpijn, angsten en zorgen, en nog veel meer.

Voeg bijvoorbeeld meer (natuurlijke) specerijen en kruiden aan je eten toe: dat helpt enorm. Hou het bij simpel, eenvoudig en natuurlijk en vers voedsel. Ook dat helpt. En leer goed en lekker te koken: ayurveda zegt dat de smaken van eten direct verbonden zijn aan onze gevoelens en emoties.

En laat je niet meeslepen door weer een nieuwe hype op het gebied van voeding, want vaak brengt dat je spijsvertering (en dus je hoofd) nog meer in verwarring. Dus; op naar de winkel en koop een lekker en westers geörienteerd ayurvedisch kookboek of doe ergens een ayurvedische kookcursus (ook leuk voor ‘gezonde’ contacten!).

3. Body-mindconnecties en ayurvedische psychologie

Deze tijd brengt voor veel mensen vaak een rare en belastende dosis spanning en stress met zich mee. We leven in een wereld die snel is, een overdaad aan informatie over ons uitstort, en in zekere zin ook gevaarlijk is. Anders gevaarlijk dan voor bijvoorbeeld een mens in de oertijd, die op zijn weg door het bos een sabeltandtijger tegen zou kunnen komen, maar zeker niet minder gevaarlijk.

Wat te denken van een ritje in een auto met 120 km/uur? Gedurende zo’n ritje bevinden we ons in principe voortdurend in een levensbedreigende situatie; één verkeerde beweging kan onze dood betekenen. Zelf als we ons relatief ontspannen voelen, zal een deel van ons systeem op dit potentiële gevaar reageren door het aanmaken van adrenaline enzovoort. Ons zenuwstelsel komt daardoor onder druk te staan en chronische angst en stress – net onder de oppervlakte van het bewustzijn – kunnen het gevolg zijn.

Ayurveda leert dat de geest (in de zin van body-mindconnecties) een verfijnd instrument is dat dient om waar te nemen en te ervaren. De geest bestaat uit een voortdurende stroom van waarnemen, voelen, aftasten, denken, verlangen en bang zijn voor. Het lichaam is een uiting van de geest – iets wat goed te zien is, bijvoorbeeld, wanneer angst of stress van iemands gezicht af te lezen is.

Satva, Rajas en Tamas

Hier komt ook een stukje yoga-filosofie om de hoek kijken. De menselijke geest of mind kent drie belangrijke tendensen: 1) zuiverheid en rust (Satva), 2) beweging, verandering en ambitie (Rajas), en 3) stagnatie en onwetendheid (Tamas). Wanneer 1) overheerst, zal iemand zich relatief vrij van stress, angst en depressie voelen. Als 2) overheerst, zal iemand de neiging hebben zich onrustig, gedreven en wellicht zelfs angstig en gestrest te voelen. Indien 3) overheerst, stopt de natuurlijke ‘flow’ in iemands leven en kan er depressie en passieve stress ontstaan.

Faalangst kan zich ontwikkelen door punten 2) en 3). Eten en leefstijl kunnen deze tendensen beïnvloeden. Bekijk onderstaand overzichtje voor voedsel en handelingen die deze drie tendensen aanwakkeren of juist niet. Hoewel alle drie de tendensen voor een goed functioneren van belang zijn, is het voor een optimaal functioneren van de geest van belang dat Satva (zuiverheid en rust) overheerst. Het is dus – zeker bij stress, angst en depressie – van belang extra aandacht te geven aan voeding en leefstijlrichtlijnen die van nature onder Satva vallen. Meditatie, yoga en zelfonderzoek zijn andere manieren waarmee je stress, angst en depressie kunt verminderen.

VOEDING

SatvaRajasTamas
vegetarischkoffie en theeknoflook en ui
granenchocolavlees
fruitscherpe kruidensterke alcohol
melkknoflook en uidrugs
mungbonenvleesgeur-, smaak- en kleurstoffen
gheestimulerende drugsverpakt, geconserveerd voedsel
honingwijngefermenteerd voedsel

 

LEEFSTIJL

SatvaRajasTamas
ethischsensueel genietenlui
gelukkigplezier en pijnstagnerend
rustigrusteloosdepressief
evenwichtigambitieus, gedrevenmaterialistisch
religieuscompetitiefhebberig, gierig
alerthard werkendzelfgericht
met compassieegoïstischgehecht
creatiefperfectionistischmoe
intelligentniet gegrondgeïrriteerd

 

4. Je plaats in het bestaan

Verder kijkt ayurveda ook naar onze ‘ziele-connectie’ in en met het grotere geheel, of hoe je dat ook wilt noemen. Iets in ons is altijd op zoek naar een soort ‘hoger geluk’. Praktisch vullen we dat vaak in door in ons leven creatief te willen zijn, scheppend – we willen graag wat ‘moois’ tot stand brengen. Mist die impuls, of zijn we daarover in verwarring – om welke reden dan ook – dan slaat dat vaak terug op ons algemeen gevoel van (dieper) welbevinden.

Wat te denken over de snel veranderende of wegvallende sociale structuren en de vaak inhoudsloze prestaties die dagelijks van ons gevraagd worden? Zonder een duidelijk doel  kun je worden overvallen door gevoelens van lethargie en leegheid.

Dit kan leiden tot pure depressie, wanhoop, verslaving, enzovoorts. Ayurveda zegt dat iemand die geen doel meer in het leven heeft, vaak gaat leiden aan buiklachten – de spijsvertering houdt er deels mee op. Dus een positief doel – ten dienste van de wereld en je medemensen – is echt belangrijk.

Een positieve omgeving

Zorg dat je daarin hulp zoekt als je dat mist in je leven. Een goede groep van vrienden die positief ingesteld zijn, is belangrijk – wordt in ayurveda aangegeven. Een innerlijk onderzoek naar wat het bestaan voor jou betekent – ook dat is belangrijk volgens ayurveda en yoga. Wanneer je daar aandacht aan schenkt, is het makkelijker alle uitdagingen van het moderne snelle leven aan te kunnen.

Gebruik van drugs is een door en voor de hele mensheid bekende methode om het gevoel van innerlijke vrijheid en vrede te ervaren. Niet zo gek dus op zich, alleen beklijft het gevoel van drugs over het algemeen niet.

Bovendien kunnen drugs je geestelijk en lichamelijk uithollen, en het gevolg daarvan is weer dat je je vaak leger, moeier, minder sterk en minder happy kan gaan voelen. En het kan daadwerkelijk je lichaam minder sterk en weerbaar maken.

Dus ga daar met verstand mee om. Als je jong bent, is de leeftijd op alle gebieden verbonden met groei: lichamelijk en geestelijk. Ervaringen zijn belangrijk, maar je hebt ook nog een heel (volwassen) leven voor je liggen.

Onze basisconstitutie, ofwel: hoe ons klokje tikt

Stress, angst en depressie; we kennen deze gevoelens allemaal in meer of mindere mate. Ayurveda heeft geen kant en klare antwoorden om deze gevoelens uit het leven te kunnen ‘schrappen’, maar biedt wel perspectieven om de dynamiek achter deze gevoelens beter te kunnen begrijpen.

Inzicht in die dynamiek en een beetje basiskennis van ayurveda kan je helpen omgaan met stress, angst en depressie. Dit begint bij heel simpele dingen: het kennen van onze basis-constitutie en het daarop afstemmen van dieet en leefstijl.

En eventueel – ter extra ondersteuning – het innemen van bepaalde kruiden die bedoeld zijn om de geest te sterken. Binnen ayurveda is er een rijk spectrum aan dergelijke kruiden beschikbaar.

Lichaam en geest vormen een eenheid in ayurveda, waarbij beide per individu beïnvloed worden door de vijf elementen Ether/Ruimte, Lucht, Vuur, Water en Aarde. Deze elementen uiten zich in drie belangrijke krachten en basisconstituties: vata (Ether en Lucht domineren), pitta (Vuur domineert), en kapha (Water en Aarde domineren).

De drie dosha’s

Deze drie krachten worden dosha’s genoemd. Ieder individu heeft zijn of haar eigen samenstelling van deze drie krachten en die basisconstitutie bepaalt wat voor lichaam iemand heeft, en hoe iemands geest werkt:

  • Wanneer vata overheerst, is er sprake van veel beweging en verandering, aangezien dit eigenschappen van Ether en Lucht zijn.
  • Als pitta overheerst, is er sprake van vurigheid en ambitie, aangezien dit eigenschappen van Vuur zijn.
  • Indien kapha overheerst, is er sprake van stabiliteit en aarding, aangezien dit eigenschappen van Water en Aarde zijn.

Het is niet alleen interessant om te weten hoe jouw klokje tikt, maar ook leuk. Je begrijpt daardoor eenvoudigweg vaak beter hoe het leven zich ontspint, en dat is leuk. Daarmee kun je vaak ook beter je eigen plaats – met begrip en inzicht – in de wereld innemen. En dat doet de ziel goed!

Ayurveda is in die zin ook vooral een tool voor zelfinzicht en persoonlijke ontwikkeling en ontplooiing. Ga eens een leuke ayurveda cursus doen: goed voor body en mind – juist voor jonge mensen!

Doe er wat aan

Wil je meer weten over ayurveda? En hoe deze wetenschap jou kan ondersteunen in je belangrijke periode van groei en volwassen worden? Wil je eenvoudige tips om eens te kijken of je je fitter kan gaan voelen? Met wellicht minder last van faalangst, depressie, piekeren en slecht slapen? Misschien zijn de volgende tips daarvoor hulprijk: