Met melk meer mans. Dat gaat helaas niet voor iedereen op; veel mensen verdragen melk en producten met lactose maar slecht. Yogadokter Coen van der Kroon legt uit waarom melk gezond is volgens de ayurveda en juist als hoogwaardig voedsel en medicijn beschouwd wordt.

Met melk meer mans

Koeienmelk is in ayurveda altijd beschouwd als kwalitatief hoogwaardig voedsel en medicijn. Het kan dan ook verbazen wanneer je mensen in kringen van natuurlijke gezondheid het gebruik van melk en melkproducten hoort afraden. En datzelfde geldt voor de constatering dat steeds meer mensen allergisch voor melk (lactose) en melkproducten zijn. Een deel van het antwoord op deze schijnbare paradox ligt in het feit dat de westerse melk van vandaag niet meer dezelfde is als de melk vroeger in India. En dat gegeven heeft op zichzelf weer meerdere redenen.

De koe van vroeger

Vroeger, en ook nu nog tot bepaalde hoogte, voedden de koeien in India zich met alles wat zij aan eetbare planten op hun weg tegenkwamen. Hun voedsel bestond niet alleen uit gras, maar ook uit vele geneeskrachtige planten. De werkzame stoffen van deze planten kwamen, via de vier magen met hun enzymen, deels in de melk terecht. En de koeien werden goed behandeld, hadden veel bewegingsvrijheid en kregen geen chemische medicijnen.

Dat is nu heel anders, ook op veel plaatsen in India. De koeien worden vaak behandeld als melkmachines, ze krijgen gemanipuleerd en onnatuurlijk voedsel te eten (soms zelfs met vleesmeel erin, terwijl koeien vegetariërs zijn!), ze worden behandeld met meervoudige chemische medicijnen en hormonen, en hun leefruimte is beperkt.

Ook in Nederland gaat men weer meer en meer terug naar melk van wat de ‘oerkoe’ wordt genoemd. Mensen hebben daar minder of geen last van, wat betreft lactose allergie!

Melkallergie ofwel lactose intolerantie

Deze ‘vergiftigde’ situatie waarin de koeien leven en behandeld worden, heeft effect op de kwaliteit van de melk. Zowel wat betreft de concrete inhoud ervan als op de energetische waarde ervan. En dat is waarschijnlijk een van de belangrijkste redenen waarom meer en meer mensen allergisch op melk reageren.

Een andere reden is de manier van bereiden van melk alvorens het te consumeren. En toch is goede en zuivere (biologische) melk nog altijd een fantastisch voedingsmiddel en medicijn. Het gaat erom hoe we zoveel mogelijk van de bijzondere eigenschappen van melk gebruik kunnen maken.

Vrienden en vijanden van melk

Zoals hierboven al is aangegeven, spelen de omstandigheden waaronder melk ‘geproduceerd’ wordt waarschijnlijk een rol bij het vaker voorkomen van melkallergie. Een andere reden ligt in de wijze waarop de melk verwerkt, bereid en geconsumeerd wordt. In het Westen wordt melk meestal koud gedronken. Er worden geen kruiden in verwerkt en bovendien wordt de melk gehomogeniseerd. Ook de combinatie waarmee melk gedronken wordt, bepaalt of melk al dan niet verteerd kan worden. Ayurveda kent een lijst van ‘vrienden en vijanden van melk’.

Consumptie van melk

Veel mensen consumeren (te) veel melk, terwijl melkproducten alleen goed zijn wanneer ze met mate gebruikt worden. De hoeveelheid vet in melk, en het feit dat melk zwaar en koud is, maakt het ongeschikt voor een dergelijke vorm van overconsumptie. Dat kan leiden tot allergieën, maar ook tot hartziektes, overgewicht en kanker.

Ook het feit dat veel mensen als baby koeienmelk in de vorm van gedenaturaliseerde en geconcentreerde producten hebben gekregen, heeft waarschijnlijk bijgedragen aan een verhoogde sensitiviteit voor melk (-producten).

Alternatieven

Voor mensen met een melkallergie is het in eerste instantie het beste om substituten als geiten- of schapenmelk, sojamelk of rijstemelk te gebruiken. Tevens is het de moeite waard te experimenteren met zo natuurlijk mogelijke melk, die bovendien op de juiste manier bereid is.

De ‘juiste’ manier van melk drinken

Hieronder volgen een paar punten die volgens ayurveda van belang zijn bij melk gezond te drinken:

  • Rauwe melk is te prefereren boven gepasteuriseerde en gehomogeniseerde melk; rauw betekent niet ‘ongekookt’, in ayurveda wordt altijd aanbevolen de melk voor consumptie te koken, hetgeen een afdoende manier is alle bacteriën in melk te doden. Bovendien breekt het koken een aantal eiwitten in melk af tot kleinere eenheden die in die vorm makkelijker te verteren zijn (dat geldt overigens ook voor het koken van gepasteuriseerde melk). Verder brengt het kookproces warmte in de melk die van nature koud in kwaliteit is.
  • Bij het bereiden van melk voor consumptie is het aan te bevelen verwarmende kruiden te gebruiken/toe te voegen, teneinde melk makkelijker te verteren te maken en eveneens warmte aan een verkoelende substantie toe te voegen. Goede kruiden hiervoor zijn: kaneel, kardamom, gember en zwarte peper. Ook een beetje honing in de melk kan goed zijn, zij het dat de honing eerst na het koken van de melk toegevoegd dient te worden nadat de melk wat afgekoeld is. Verhitte honing verliest namelijk zijn medicinale eigenschappen en wordt zelfs toxisch voor het lichaam.
  • Gebruik melk (en melkproducten) altijd met mate, zoals hierboven al is aangegeven; één glas per dag vormt een juiste hoeveelheid.
  • Juiste voedselcombinaties zijn belangrijk voor een goede spijsvertering. Melk gaat niet goed samen met veel andere voedingsmiddelen.

Over De Yogadokter

Of het nu hoofdpijn is, stress of huidverzorging – Yogadokter Coen van der Kroon geeft praktische tips aan de hand van yoga en ayurveda. Hij laat zien dat deze wetenschappen, die duizenden jaren oud zijn, nog altijd actueel zijn en praktisch toepasbaar.

Coen van der Kroon werd opgeleid in de Griekse en Latijnse klassieke talen en culturen. Via zijn masterscriptie trok hij de vergelijking tussen oud-Griekse- en ayurvedische geneeskunde. Hier begon zijn passie voor ayurveda. Sindsdien wijdt Van der Kroon zijn tijd aan de ayurveda en haar missie van ziektepreventie. Dat doet hij via publicaties, interviews en het doceren aan de The Academy of Ayurvedic Studies (AAS) die hij in 2005 oprichtte. Coen van der Kroon zal voor Yogisan artikelen schrijven over yoga en ayurveda, en als De Yogadokter praktisch advies geven.