De Chinese dans

Wat wordt het beste spirituele reisverhaal van 2016? Het verhaal ‘De Chinese dans’ door Angela van den Berkt is een van de tien kanshebbers. Wat kunnen we leren van de ouderen die tai Chi beoefenen in parken in China?

Ik zou je kunnen vertellen over mijn reis naar India, waar ik aan de voet van de Himalaya’s een maand lang drie uur in de ochtend yoga beoefende en de middagen al schrijvend doorbracht op het balkon van mijn hostel met uitzicht op de bergen.

Maar dat ga ik niet doen.

Mijn spirituele ervaring vindt plaats in Shanghai, temidden van 23 miljoen inwoners, 124 wolkenkrabbers en 2,5 miljoen auto’s. Oftewel, de laatste plaats op aarde waar ik het had verwacht.

Scherp contrast

Op een oktobermiddag, midden in Shanghai, tussen de gebouwen die hoog boven ons uit torenden, namen we plaats op een bankje in People’s Park. We hadden veel gelopen die dag. Alles leek constant in beweging. De mensen met koffertjes, onderweg naar hun werk, de toeterende auto’s over het asfalt, de hijskranen, die gebouwen als paddenstoelen uit de grond lieten opkomen.

Hier op dit bankje konden we even stil zitten. We zagen de mensen aan ons voorbijwandelen, de karakteristieke Chinese gezichten, die verlegen naar ons glimlachten of openlijk naar ons staarden.

Opeens klonk er muziek. Een groep mensen had zich voor ons bankje verzameld. Ze waren op leeftijd. Het soort leeftijd dat je in Nederland in bejaardentehuizen ziet, of af en toe zich met moeite voortbewegend in de supermarkt, voorbij gerend door jonge mensen die zo snel mogelijk hun boodschappen afgerekend willen hebben.

De groep mensen begon te bewegen op de muziek. Ze bewogen traag, met een kalmte die in scherp contrast stond met de wereld om hen heen. Hun gewicht ging langzaam van het ene been naar het andere, hun handen draaiden in de lucht. Op hun gezicht stond een geconcentreerde en zachte blik. Ze deden ieder een eigen dans, maar ze waren toch samen.

Balans

Terwijl ik naar hen keek, leek alles te vertragen. De geluiden van de stad verdwenen naar de achtergrond. Mijn ademhaling werd langzamer. Ik wist wel wat Tai Chi was, ik had het alleen nog nooit gezien in het land waar het zijn oorsprong heeft. Deze oude vechtkunst, van generatie op generatie doorgegeven, vond blijkbaar zijn weg naar het hier en nu, voor mijn neus in dit park in deze hypermoderne stad.

Ik stond versteld van de souplesse en het gevoel van balans van deze oude mensen, de elegantie en de trots die van hun gezichten af te lezen viel. Ze stonden daar niet om geld te verdienen of om hun kunsten te vertonen, ze waren daar om te genieten van de lichaamsbeweging, de schoonheid van de dans en van het samenzijn buiten, tussen de mensen.

Het beste spiritueel reisverhaal van 2016: tai chi
Spiritueel reisverhaal: De Chinese dans. Tai chi in het park

Druiven

Naast ons kwam een oud vrouwtje zitten met wit haar en een gerimpeld gezicht. Ze had een boodschappenkar bij zich waar allerlei plastic zakjes aan hingen. ‘Ni hao’, begroette ik haar. Haar gezicht veranderde in één grote gerimpelde glimlach. Ze richtte haar blik, net als wij, op de groep Tai Chi’ ende mensen. Na een tijdje opende ze één van haar plastic zakjes, waar dikke, ronde druiven in bleken te zitten. Ze gaf ons beiden een druif. Ze begon in het Chinees tegen ons te praten en wees naar de groep mensen. Ik glimlachte vriendelijk terug, want ik kon haar niet verstaan.

Mijn vriend probeerde haar woorden te vertalen met zijn beperkte kennis van het Chinees. Ze zei dat ze het mooi vond, de dans. Dat het mooi was dat het langzaam ging, in een wereld waarin alles snel gaat. Ze zei dat ze van het platteland was gekomen om de stad met haar eigen ogen te zien, dat ze nog nooit zulke hoge gebouwen had gezien. Zodra we de druif in onze mond stopten, hield ze de volgende al onder onze neus. “Eet!” zei ze. We konden haar niet weigeren. Ze smaakten anders dan onze druiven. Ze waren dikker en sappiger en zoeter.

Delen

Het was hier, op deze plek, dat ik begreep dat spiritualiteit meer is dan een zoektocht naar jezelf. Hoe word ‘ik’ een beter mens? Hoe bereik ‘ik’ verlichting? In spiritualiteit staat de ‘ik’ vaak centraal. Ik herinner me nog de steek van cynisme die ik begon te voelen tijdens die periode in India nadat ik de zoveelste reiziger tegenkwam die bezig was met zijn of haar eigen problemen, alsof de wereld om hen heen er niet toe deed.

In China merkte ik dat spiritualiteit zich niet beperkt tot het ‘ik’, maar juist zichtbaar is in het ‘wij’. In de manier waarop eten met elkaar gedeeld wordt, in de manier waarop oude mensen even zichtbaar zijn in het straatbeeld als jonge mensen, in de manier waarop men samenkomt in de openbare ruimte om een oude traditie in leven te houden tegen een achtergrond van snelle vooruitgang.

Bubbel

Dit zijn dingen die ik mis in onze eigen samenleving. Ik heb het gevoel dat wij steeds meer in onze eigen persoonlijke bubbel zijn gaan leven. En in die bubbel bewegen we alsmaar vooruit, van A naar B op de meest efficiënte manier. Het is moeilijk voor oude mensen om deel uit te maken van zo’n samenleving. Hun bewegingsruimte is beperkt tot de plekken die op hen zijn aangepast, zoals de bejaardentehuizen. Wij hoeven geen rekening meer met ze te houden.

Maar soms, wanneer ik moe ben en het allemaal even niet meer bij kan houden, zou ik zo graag, net als de stereotype bejaarde, langzaam mijn boodschappen afrekenen en een praatje maken met de caissière, de straat oversteken zonder te rennen of traag kauwen op iedere hap van mijn eten. Helaas, voor rust en kalmte moet ik mij terugtrekken. Spiritualiteit is een privéaangelegenheid. Geen wonder dat oude mensen zich eenzaam voelen.

In China heb ik gezien dat het ook anders kan. Dat zelfs in één van de dichtstbevolkte, drukste en modernste steden ter wereld, er plek is voor het trage, oude en langzame. Dat je die plek samen creëert, in plaats van in je eentje. Bij terugkeer naar Nederland, heb ik mij ingeschreven voor een cursus Tai Chi. Wie weet, zie je mij op een dag in een park in Nederland met een groep bejaarden, terwijl we langzaam bewegen op de muziek, de vooruitrazende auto’s en joggende mensen op de achtergrond.

breng hier je stem uit